Thi tốt nghiệp THPT gồm Ngữ văn, Toán và 2 môn tự chọn trong số các môn đã học ở lớp 12. Xét tuyển bằng điểm thi này, tổ hợp phải có Toán hoặc Ngữ văn. Hãy chọn cặp môn dùng được cho nhiều ngành định đăng ký nhất, rồi thi thử để kiểm điểm.
Chọn môn thi tự chọn là chọn luôn những tổ hợp bạn dùng được khi xét tuyển bằng điểm thi tốt nghiệp. Bốn môn thi chỉ ghép được đúng bốn tổ hợp 3 môn.
Bài này đi qua danh sách môn tự chọn và cách 2 môn đó quyết định tổ hợp xét tuyển. Tiếp theo là cách chọn trong 4 bước, kèm ví dụ. Cuối bài là những gì đã biết và chưa biết về kỳ thi 2027.
Cập nhật: bài viết lại theo Quy chế thi tốt nghiệp THPT và Quy chế tuyển sinh đại học hiện hành. Bản cũ của bài là tin về mã đề kỳ thi 2025, không còn dùng được.
Lưu ý về nguồn: các quy định trong bài lấy từ văn bản của Bộ GD&ĐT và tin trên Cổng TTĐT Chính phủ. Ngày tra là 06/11/2026. Bài không nêu điểm chuẩn hay tổ hợp của trường cụ thể. Phần này mỗi trường công bố riêng và đổi theo năm.
Thi tốt nghiệp THPT có những môn tự chọn nào?
Theo Điều 3 Quy chế thi tốt nghiệp THPT, kỳ thi có 3 buổi: Ngữ văn, Toán và bài thi tự chọn. Bài thi tự chọn gồm 2 môn, chọn trong 10 môn sau:
- Vật lí, Hóa học, Sinh học;
- Lịch sử, Địa lí, Giáo dục kinh tế và pháp luật;
- Tin học, Công nghệ Công nghiệp, Công nghệ Nông nghiệp;
- Ngoại ngữ: Tiếng Anh, Tiếng Nga, Tiếng Pháp, Tiếng Trung Quốc, Tiếng Đức, Tiếng Nhật hoặc Tiếng Hàn.
Điểm a khoản 2 Điều 20 đặt thêm hai quy tắc khi đăng ký:
- Chỉ chọn trong các môn đã học ở lớp 12. Môn bạn không học ở lớp 12 thì không đăng ký thi được.
- Ngoại ngữ được chọn khác thứ tiếng đang học ở trường. Ví dụ, bạn học Tiếng Anh ở trường vẫn được đăng ký thi Tiếng Nhật.
Ở kỳ thi 2026, mỗi môn tự chọn làm bài 50 phút, thi chung một buổi.
Nguồn, tra ngày 06/11/2026: Điều 3, khoản 2 Điều 20 Quy chế thi tốt nghiệp THPT ban hành kèm Thông tư 24/2024/TT-BGDĐT, sửa đổi bởi Thông tư 13/2026/TT-BGDĐT; bản đang có hiệu lực là Văn bản hợp nhất 02/VBHN-BGDĐT. Thời gian làm bài theo Công văn 1257/BGDĐT-QLCL hướng dẫn kỳ thi 2026.
Môn tự chọn quyết định tổ hợp xét tuyển của bạn
Quy chế thi ghi rõ kết quả thi tốt nghiệp còn được các trường đại học dùng trong tuyển sinh (khoản 1 Điều 2). Vì vậy, 2 môn tự chọn không chỉ để xét tốt nghiệp.
Quy chế tuyển sinh hiện hành ban hành kèm Thông tư 06/2026/TT-BGDĐT. Theo khoản 6 Điều 6, tổ hợp xét bằng điểm thi tốt nghiệp phải đáp ứng:
- Bắt buộc có Toán hoặc Ngữ văn, với trọng số của môn đó tối thiểu 1/3. Tổ hợp 3 môn không nhân hệ số thì mỗi môn có trọng số 1/3 (khoản 16 Điều 2).
- Thêm một trong hai yêu cầu. Tổ hợp có ít nhất 3 môn phù hợp với ngành. Hoặc tổ hợp dùng chứng chỉ ngoại ngữ quy đổi thay môn ngoại ngữ (xem phần dưới).
4 môn thi, đúng 4 tổ hợp
Bạn thi 4 môn: Ngữ văn, Toán và 2 môn tự chọn. Từ 4 môn này chỉ ghép được 4 tổ hợp 3 môn. Tổ hợp nào cũng có Toán hoặc Ngữ văn, vì ngoài hai môn này chỉ còn 2 môn tự chọn.
Ví dụ, bạn chọn Vật lí và Tiếng Anh. Bốn tổ hợp bạn có là:
| Tổ hợp | Môn |
|---|---|
| 1 | Toán, Ngữ văn, Vật lí |
| 2 | Toán, Ngữ văn, Tiếng Anh |
| 3 | Toán, Vật lí, Tiếng Anh |
| 4 | Ngữ văn, Vật lí, Tiếng Anh |
Cả 4 tổ hợp đều đạt yêu cầu có Toán hoặc Ngữ văn. Ngành nào xét tổ hợp nào là do trường quyết định và ghi trong thông tin tuyển sinh. Ngành chỉ xét tổ hợp có Hóa học thì bạn không dùng điểm thi tốt nghiệp để xét ngành đó được.
Điểm môn tự chọn còn tính vào mức 15 điểm của nguồn xét tuyển
Khoản 3 Điều 6 đặt nguồn xét tuyển đại học cho thí sinh thi tốt nghiệp từ năm 2026. Tổng điểm 3 môn thi theo tổ hợp xét tuyển phải từ 15,00 trở lên, thang điểm 30. Thay cho tổ hợp, có thể tính bằng Toán, Ngữ văn và một môn thi khác.
Mức này không áp dụng cho thí sinh được đặc cách xét tốt nghiệp và một số diện ở Điều 8. Với phần lớn thí sinh, điểm môn tự chọn trong tổ hợp vẫn góp vào mức 15,00 điểm. Điều này đúng cả khi bạn xét tuyển bằng phương thức khác, như học bạ hay kỳ thi đánh giá năng lực.
Một ngành có thể xét nhiều tổ hợp. Trường không chia chỉ tiêu riêng cho từng tổ hợp (điểm b khoản 7 Điều 6). Trường quy đổi độ lệch điểm giữa các tổ hợp theo hướng dẫn của Bộ GD&ĐT.
Nguồn, tra ngày 06/11/2026: khoản 1 Điều 2 Quy chế thi tốt nghiệp THPT (đã dẫn); khoản 16 Điều 2, khoản 3, 6, 7 Điều 6 Quy chế tuyển sinh ban hành kèm Thông tư 06/2026/TT-BGDĐT, ban hành và có hiệu lực ngày 15/02/2026, trên cơ sở dữ liệu văn bản của Chính phủ.
Cách chọn 2 môn tự chọn thi tốt nghiệp trong 4 bước
Cách chọn môn tự chọn thi tốt nghiệp gồm 4 bước. Liệt kê 3 – 5 ngành, tra tổ hợp từng ngành, chọn cặp môn dùng được cho nhiều ngành nhất, rồi thi thử 2 môn đó. Làm theo thứ tự này là chọn môn theo ngành, không chọn ngành theo môn.
Bước 1: Liệt kê 3 – 5 ngành định đăng ký
Chưa cần chốt một ngành. Chỉ cần một danh sách ngắn theo năng lực, sở thích và mục tiêu nghề. Nếu chưa có danh sách, đọc trước hướng dẫn chọn ngành đại học phù hợp với bản thân.
Mỗi thí sinh được đăng ký tối đa 15 nguyện vọng (khoản 3 Điều 14 Quy chế tuyển sinh). Danh sách 3 – 5 ngành là đủ để tính môn thi.
Bước 2: Tra tổ hợp của từng ngành
Theo Điều 11 Quy chế tuyển sinh, trường phải công bố phương thức và tổ hợp xét tuyển của từng chương trình đào tạo. Thông tin này đăng trên cổng thông tin điện tử của trường.
Với kỳ tuyển sinh 2027, trường phải công bố thông tin tuyển sinh trên website trước 31/12/2026 (Kế hoạch tuyển sinh 2027, Quyết định 3040/QĐ-BGDĐT). Trường chưa công bố thì xem tổ hợp năm 2026 để tham khảo, rồi kiểm lại khi có thông tin mới.
Ghi vào một bảng: tên ngành, tên trường, các tổ hợp xét bằng điểm thi tốt nghiệp.
Bước 3: Chọn cặp môn dùng được cho nhiều ngành nhất
Với mỗi cặp môn bạn đang cân nhắc, đếm xem cặp đó ghép được tổ hợp của bao nhiêu ngành trong bảng. Chỉ tính cặp môn bạn đã học ở lớp 12.
Ví dụ minh hoạ: ba ngành và tổ hợp dưới đây là giả định, chỉ để minh hoạ cách đếm. Đây không phải đề án của trường nào.
Ngành 1 xét Toán, Vật lí, Hóa học hoặc Toán, Vật lí, Tiếng Anh. Ngành 2 xét Toán, Vật lí, Tiếng Anh hoặc Toán, Ngữ văn, Tiếng Anh. Ngành 3 xét Toán, Hóa học, Sinh học hoặc Toán, Vật lí, Tiếng Anh.
| Cặp môn tự chọn | Ngành 1 | Ngành 2 | Ngành 3 | Số ngành dùng được |
|---|---|---|---|---|
| Vật lí + Hóa học | Có | Không | Không | 1 |
| Vật lí + Tiếng Anh | Có | Có | Có | 3 |
| Hóa học + Sinh học | Không | Không | Có | 1 |
Trong ví dụ, cặp Vật lí + Tiếng Anh dùng được cho cả 3 ngành. Hai cặp còn lại chỉ dùng được cho 1 ngành.
Nếu hai cặp hòa nhau, ưu tiên cặp có ngành bạn thích nhất. Sau đó mới xét tới cặp có môn bạn làm bài tốt hơn.
Bước 4: Thi thử 2 môn định chọn và so điểm
Bảng ở bước 3 cho biết cặp môn nào mở nhiều ngành. Nó chưa cho biết bạn được bao nhiêu điểm ở cặp đó.
- Làm một đề mỗi môn, bấm đúng giờ. Ở kỳ 2026, mỗi môn tự chọn làm 50 phút.
- Làm 2 – 3 đề mỗi môn ở các tuần khác nhau. Lấy mức điểm bạn thường đạt, không lấy lần cao nhất.
- Cộng thử tổng 3 môn của tổ hợp. So với mức 15,00 và với tổ hợp của các ngành trong bảng.
- Chữa từng câu sai. Ghi lại chủ đề hay sai, như cách tự kiểm tra bằng đề trắc nghiệm.
Chốt 2 môn trước hạn đăng ký dự thi. Hạn này nằm trong hướng dẫn tổ chức kỳ thi Bộ GD&ĐT ban hành hằng năm. Sau khi chốt, xếp lịch ôn 2 môn đó vào lộ trình ôn thi tốt nghiệp THPT 2027.
Chọn môn mạnh hay chọn môn đúng tổ hợp?
Có hai cách chọn: chọn 2 môn mình làm bài chắc tay, hoặc chọn 2 môn theo tổ hợp ngành định học. Rủi ro của cách đầu là đến lúc đăng ký nguyện vọng mới biết ngành mình thích không xét tổ hợp có môn đó.
| Tiêu chí | Chỉ chọn môn mạnh | Chọn theo tổ hợp ngành |
|---|---|---|
| Điều kiện tốt nghiệp | Dễ an toàn hơn | Cần kiểm môn yếu có vượt 1,0 điểm chắc chắn không |
| Mức 15 điểm (nguồn xét tuyển) | Dễ đạt hơn | Phải thi thử để biết |
| Số ngành xét được bằng điểm thi | Có thể ít, nếu tổ hợp ngành không có môn đó | Biết trước, theo bảng ở bước 3 |
| Rủi ro chính | Hết đường xét tuyển ngành mình thích | Điểm thấp ở môn mới chọn |
Cách an toàn là tìm cặp môn vừa nằm trong tổ hợp ngành, vừa là môn bạn làm bài ổn. Nếu không có cặp nào như vậy, thi thử sớm để biết khoảng cách điểm còn bao xa.
Điểm 2 môn tự chọn vẫn tính vào điều kiện tốt nghiệp. Theo khoản 1 Điều 45 Quy chế thi, tất cả các môn thi phải trên 1,0 điểm. Điểm xét tốt nghiệp cũng phải từ 5,0 trở lên, theo cách tính điểm xét tốt nghiệp THPT. Chọn một môn mới vì tổ hợp thì phải kiểm cả điều kiện này. Mức 1,0 điểm được giải thích ở bài điểm liệt thi tốt nghiệp THPT.
Có chứng chỉ ngoại ngữ thì sao? Trường có thể quy đổi chứng chỉ thành điểm ngoại ngữ trong tổ hợp. Căn cứ là khoản 4 và điểm b khoản 6 Điều 6 Quy chế tuyển sinh. Đó là chứng chỉ được dùng để miễn thi Ngoại ngữ tốt nghiệp. Mức quy đổi theo bảng mỗi trường tự công bố.
Nguồn, tra ngày 06/11/2026: khoản 1 Điều 45, khoản 2 Điều 39 Quy chế thi tốt nghiệp THPT (đã dẫn); khoản 4, 6 Điều 6 Quy chế tuyển sinh ban hành kèm Thông tư 06/2026/TT-BGDĐT (đã dẫn).
Môn tự chọn thi tốt nghiệp 2027: đã có gì, chưa có gì?
Tính đến 06/11/2026, Bộ GD&ĐT chưa ban hành văn bản thay đổi môn thi tốt nghiệp cho kỳ 2027. Ngày 29/10/2026, tại hội nghị tổng kết kỳ thi 2026, Bộ cho biết sẽ tiếp tục rà soát, sửa đổi Quy chế thi.
Về tuyển sinh, Bộ đã ban hành Kế hoạch tuyển sinh năm 2027 (Quyết định 3040/QĐ-BGDĐT ngày 19/10/2026). Quy chế tuyển sinh sửa đổi đang ở dạng dự thảo; Bộ dự kiến ban hành trong tháng 11/2026.
| Nội dung | Quy định hiện hành | Kỳ 2027 |
|---|---|---|
| Môn thi tốt nghiệp | Ngữ văn, Toán, 2 môn tự chọn | Chưa có văn bản thay đổi |
| Danh sách môn tự chọn | 10 môn, theo Điều 3 Quy chế thi | Chưa có văn bản thay đổi |
| Tổ hợp xét bằng điểm thi | Có Toán hoặc Ngữ văn, trọng số tối thiểu 1/3 | Quy chế sửa đổi đang là dự thảo |
| Trường công bố thông tin tuyển sinh | Theo kế hoạch hằng năm | Trước 31/12/2026 |
| Đăng ký nguyện vọng | Theo kế hoạch hằng năm | Từ 9:00 ngày 01/07 đến 16:30 ngày 13/07/2027 |
Bài sẽ cập nhật khi có văn bản mới cho kỳ 2027.
Nguồn, tra ngày 06/11/2026: tin Hội nghị tổng kết kỳ thi 2026 của Cục Quản lý chất lượng, Bộ GD&ĐT; tin về Quyết định 3040/QĐ-BGDĐT và tin dự thảo sửa đổi Quy chế tuyển sinh trên Cổng TTĐT Chính phủ.
Câu hỏi thường gặp
Có được chọn môn chưa học ở lớp 12 làm môn tự chọn không?
Không. 2 môn của bài thi tự chọn phải là môn đã học ở lớp 12 (điểm a khoản 2 Điều 20 Quy chế thi).
Có được thi Ngoại ngữ khác với thứ tiếng đang học ở trường không?
Có. Quy chế thi cho phép đăng ký dự thi môn Ngoại ngữ khác với môn Ngoại ngữ đang học tại trường phổ thông. Hãy kiểm tra ngành định học có xét thứ tiếng đó trong tổ hợp không.
Tổ hợp xét tuyển có bắt buộc Toán hoặc Ngữ văn không?
Có, với phương thức xét bằng điểm thi tốt nghiệp. Khoản 6 Điều 6 Quy chế tuyển sinh yêu cầu tổ hợp có Toán hoặc Ngữ văn, trọng số tối thiểu 1/3. Từ 4 môn thi của bạn, cả 4 tổ hợp 3 môn đều có một trong hai môn này.
Đã tốt nghiệp, thi lại để xét tuyển thì chọn mấy môn?
Tùy nguyện vọng, tối đa 2 môn tự chọn. Điểm b khoản 2 Điều 20 áp dụng cho người đã có bằng tốt nghiệp THPT hoặc trung cấp dự thi để xét tuyển. Người này chỉ đăng ký các môn theo nguyện vọng; bài thi tự chọn tối đa 2 môn.
Môn tự chọn thi tốt nghiệp 2027 có thay đổi không?
Chưa có thông tin thay đổi. Tính đến 06/11/2026, Bộ GD&ĐT chưa ban hành văn bản thay đổi môn thi cho kỳ 2027. Danh sách 10 môn tự chọn ở Điều 3 vẫn là danh sách đang áp dụng.
Tóm lại
Hai môn tự chọn quyết định 4 tổ hợp bạn dùng được khi xét tuyển bằng điểm thi tốt nghiệp. Tra tổ hợp của các ngành định đăng ký trước, chọn cặp môn mở được nhiều ngành nhất, rồi kiểm điểm bằng đề thi thử.
Thi thử 2 môn định chọn để so điểm: vào kho đề THPT của EduQuiz Study, tìm đề theo môn, làm bài có bấm giờ. Ghi điểm của từng cặp môn đang cân nhắc vào cùng bảng ở bước 3 để so. Một số môn tự chọn chưa có đề trong kho, ví dụ các ngoại ngữ ngoài Tiếng Anh.
Toán có mặt trong 3 trên 4 tổ hợp của bạn, nên đáng ôn sớm. Bài đề thi thử THPT Quốc gia môn Toán tổng hợp đề các năm trước, theo cấu trúc năm 2024. Hãy dùng bộ đề đó để ôn kiến thức, không dùng để đo điểm theo định dạng mới.
Lưu lại bài này để xem lại khi các trường công bố tổ hợp xét tuyển 2027. Các bài khác về quy chế thi và xét tuyển nằm trong chuyên mục Thông tin tuyển sinh.