Ngành giáo dục luôn không ngừng phát triển theo hướng tiên tiến nhằm nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực. Những phương pháp học tập mới cũng lần lượt được ra đời và phải kể đến phương pháp giáo dục STEM – phương pháp kích thích khả năng tư duy, sáng tạo. Bài viết sau đây, hãy cùng EduQuiz Blog tìm hiểu rõ hơn về phương pháp STEM nhé!
Phương pháp STEM là gì?
STEM là tên tiếng Anh được viết tắt bởi:
- Science: Khoa học
- Technology: Công nghệ
- Engineering: Kỹ thuật
- Math: Toán học
Phương pháp STEM là một cách tiếp cận giáo dục liên ngành, kết hợp các kiến thức và kỹ năng về khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học trong các bối cảnh thực tế. Mục tiêu của phương pháp STEM là giúp học sinh phát triển khả năng sáng tạo, phản biện, giải quyết vấn đề và hợp tác trong xã hội 4.0.
Khi được học tập với phương pháp giáo dục STEM, người học sẽ được nắm chắc các kiến thức về các bộ môn khoa học, nhờ đó kích thích khả năng tư duy sáng tạo và tự phát triển bản thân. Các bài học STEM thường được lồng ghép vào trong các hoạt động dạy học theo dự án, thường kéo dài trong một khoảng thời gian. Học sinh sẽ vận dụng các kiến thức liên ngành để ứng dụng vào thực tế và tạo ra các sản phẩm mang lại hiệu quả trong cuộc sống.
Lịch sử hình thành phương pháp STEM
Khái niệm về phương pháp giáo dục STEM được gọi tên lần đầu vào năm 1998 bởi Quỹ khoa học Quốc gia Hoa Kỳ (NSF), được dùng để mô tả một nhóm các ngành học tự nhiên, khoa học, toán học có mối liên quan đến nhau. Sự liên kết này xuất phát từ nhu cầu của xã hội trong thời 4.0 khi các ngành nghề về khoa học công nghệ đang ngày càng phát triển đòi hỏi con người phải có sự kết hợp để sáng tạo và phát triển hơn nữa.
Phương pháp STEM được áp dụng rộng rãi ở nhiều nước phát triển như Mỹ, Úc, New Zealand, Phần Lan,… từ những năm 2000. Từ đó, nhiều chính phủ, nhà nước đã đầu tư và thúc đẩy ngành giáo dục giảng dạy theo phương pháp STEM để hỗ trợ học sinh tư duy sáng tạo và phát triển công nghệ.
Phương pháp STEM được giới thiệu tại Việt Nam vào năm 2012 bởi Tổ chức Giáo dục Quốc tế Arizona (ASU) và Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Việt Nam. Bởi vậy, phương pháp này đang dần dần được áp dụng phổ biến tại nước ta với những chương trình giáo dục từ cấp bậc tuổi học nhằm định hướng con trẻ phát triển ngay từ nhỏ.
Điểm mạnh của phương pháp STEM
Tích hợp giáo dục liên môn
Giáo dục STEM là một phương pháp giáo dục tích hợp liên môn khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học để thúc đẩy sự tương tác và hợp tác giữa các môn học. Nhờ đó, học sinh có thể nắm được các kiến thức tổng hợp và ứng dụng vào thực tế để tạo ra nhiều sản phẩm khoa học phục vụ cho nhu cầu đời sống. Người học không chỉ được học các lý thuyết, khái niệm đơn thuần mà còn được tích hợp làm thí nghiệm thường xuyên trong các giờ học.
Đề cao phong cách học tập mới mẻ
Đây là một phương pháp học tập mới mẻ và mang lại lại những giá trị thực tế trong quá trình giảng dạy và truyền đạt kiến thức. Với sự kết hợp từ các phòng học bộ môn, áp dụng công nghệ trong giảng dạy mà người học có thêm nhiều trải nghiệm thực tế mới. Nhờ đó, chúng ta có thể hiểu được bản chất, hiểu được vấn đề và cách vận dụng các kiến thức như thế nào trong thực tế.
Nhấn mạnh khả năng tự làm chủ và giải quyết vấn đề
Hiện nay, giáo dục luôn hướng đến việc hỗ trợ người học tăng cường khả năng tư duy sáng tạo và tự giải quyết vấn đề nhất là trong lĩnh vực khoa học. Để làm được điều này, giáo dục STEM sẽ tạo ra môi trường học tập hiệu quả để bạn phải suy luận, vận dụng, tìm tòi, tìm kiếm những kiến thức chuyên môn và kiến thức liên quan thông qua các tài liệu trong sách vở tạo ra những sản phẩm chất lượng trong cuộc sống.
Lợi ích khi áp dụng phương pháp STEM
Tăng khả năng tư duy sáng tạo
Phương pháp STEM giúp người học tăng khả năng tư duy sáng tạo phát triển năng lực và phẩm chất toàn diện. Trong giờ học, giáo viên sẽ là người định hướng kiến thức và để cho học sinh của mình có thể sáng tạo, phát triển ý tưởng dựa trên những nội dung đó. Mỗi học sinh sẽ đều có những cách hiểu và tư duy sáng nhau để ghi nhớ các kiến thức, bài học bổ ích.
Nắm chắc kiến thức khoa học công nghệ
Giáo dục STEM là một mô hình giáo dục tích hợp các lĩnh vực khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học để thúc đẩy sự tương tác và hợp tác giữa các môn học. Bởi vậy nên nó sẽ giúp học sinh nắm chắc kiến thức khoa học công nghệ, phục vụ cho các hoạt động nghiên cứu hoặc ứng dụng thực tế sau này.
Học lý thuyết song song với thực hành
Phương pháp STEM trong giáo dục được áp dụng bằng cách học lý thuyết song song với thực hành. Giáo viên sẽ là người cung cấp các kiến thức chuyên môn và đồng thời để học sinh có thể được thực hành, làm thí nghiệm ngay trong giờ học. Điều này hỗ trợ quá trình ghi nhớ bài học và trải nghiệm thực tế của học sinh và có thể ứng dụng nhiều hơn trong cuộc sống hằng ngày.
Áp dụng công nghệ hiện đại vào giảng dạy, học tập
Trong thời đại 4.0 việc áp dụng các công nghệ hiện tại vào giảng dạy và học tập là một nhu cầu thiết yếu để phục vụ cho chất lượng buổi học. Phương pháp STEM chính là chìa khoá để kết nối việc đổi mới và chuyển giao giữa nền giáo dục truyền thống sang giáo dục hiện đại có sự hỗ trợ từ công nghệ và các thiết bị số mới. Từ đó, học sinh có những trải nghiệm học tập bổ ích hơn thông qua hình ảnh, video, dụng cụ thực nghiệm,…
Giúp học sinh tự giải quyết vấn đề
Không những vậy, phương pháp STEM còn có thế mạnh trong việc thúc đẩy học sinh tự giải quyết vấn đề của mình, tự tin và sáng tạo phát triển. Học sinh sẽ được khuyến khích đặt câu hỏi, tìm hiểu và đề xuất các giải pháp sáng tạo cho các thách thức và vấn đề. Ngoài ra, giáo viên cũng thúc đẩy các hoạt động làm việc nhóm, lập kế hoạch nghiên cứu để học sinh được tham gia vào những trải nghiệm mới mẻ và là bài học của riêng mình.
Tạo ra các sản phẩm thực tế trong đời sống
Xuất phát từ những nhu cầu thực tế trong đời sống, học sinh sẽ trở thành những người thực sự có khả năng áp dụng kiến thức và kỹ năng của họ để tạo ra sản phẩm, phục vụ cuộc sống. Điều này giúp người học chuẩn bị tốt hơn cho thế giới công nghệ cao và các nghề nghiệp trong tương lai.
Tìm hiểu thêm: Phương pháp dạy học dự án phổ biến hiện nay
Ứng dụng phương pháp dạy STEM như thế nào?
Học tập dựa trên dự án
Học sinh được tham gia vào các dự án có ý nghĩa thực tiễn, liên quan đến các vấn đề xã hội, môi trường hoặc kinh tế. Học sinh phải sử dụng các kiến thức và kỹ năng STEM để thiết kế, thực hiện và đánh giá các sản phẩm hoặc giải pháp cho dự án.
Ví dụ: Học sinh có thể tham gia vào dự án xây dựng các thùng rác di động để phục vụ cho nhu cầu và cuộc sống hằng ngày để bảo vệ môi trường
Học tập dựa trên các vấn đề thực tế
Học sinh được đưa ra một vấn đề thực tế cần giải quyết, có thể là một thách thức, một câu hỏi hoặc một tình huống. Học sinh phải nghiên cứu, phân tích và đề xuất các giải pháp sáng tạo, có tính khả thi và bền vững.
Ví dụ: Học sinh nghiên cứu để giải quyết một số các vấn đề về ô nghiệm môi trường, thiếu nước sạch, rác thải sinh hoạt bừa bãi,…
Học tập dựa trên yêu cầu học sinh tự đặt ra
Học sinh được khuyến khích tự đặt ra những câu hỏi hoặc vấn đề liên quan đến STEM mà họ quan tâm hoặc muốn khám phá. Học sinh được tự do lựa chọn các nguồn thông tin, công cụ và phương pháp để tìm kiếm câu trả lời hoặc giải pháp cho câu hỏi hoặc vấn đề của mình.
Ví dụ: Người học có thể muốn tìm hiểu về cách hoạt động của các robot thông minh để thay thế con người trong một số các hoạt động sinh hoạt hằng ngày.
Lập kế hoạch bài học cho các môn học STEM
Giáo viên có thể lập kế hoạch bài học theo phương pháp STEM cho các môn học riêng lẻ hoặc liên môn. Mục tiêu là giúp học sinh hiểu được sự liên kết giữa các lĩnh vực STEM và áp dụng chúng vào các bối cảnh thực tế. Giáo viên có thể sử dụng các nguyên lý, mô hình, thí nghiệm, ứng dụng hay trò chơi để minh họa và củng cố các khái niệm STEM.
Ví dụ: Giáo viên sẽ để học sinh có thể áp dụng các kiến thức, lý thuyết mà mình được học để làm thí nghiệm và lý giải cho các phản ứng trong hoá học.
Lưu ý khi áp dụng phương pháp STEM
- Chú ý về nguồn nhân lực và vật lực khi triển khai giáo dục STEM: Bạn cần có đội ngũ giáo viên có kiến thức và kỹ năng về các lĩnh vực STEM, có khả năng sử dụng các công cụ và thiết bị hỗ trợ dạy học, có tinh thần sáng tạo và nhiệt huyết. Bên cạnh đó, việc trang bị các phòng học bộ môn, cơ sở vật chất, trang thiết bị cũng rất quan trọng để tạo môi trường học tập hiệu quả.
- Phát triển trình độ của giáo viên dạy học STEM: Bạn cần tổ chức các buổi đào tạo, hội thảo, chia sẻ kinh nghiệm và thường xuyên cập nhật các xu hướng tiến bộ mới nhất trong các lĩnh vực STEM.
- Phương pháp kiểm tra, đánh giá năng lực của học sinh: Bạn cần có những tiêu chí và phương pháp đánh giá phù hợp với mục tiêu, nội dung của giáo dục STEM. Giáo viên sẽ đánh giá không chỉ kiến thức mà còn kỹ năng, thái độ và sản phẩm của học sinh đã hoàn thành.
- Giáo dục STEM không chỉ là về lập trình và robot: Nhiều người đang lầm tưởng giáo dục STEM chỉ xoay quanh các kiến thức về khoa học, lập trình robot. Tuy nhiên, bạn cần đa dạng hóa các chủ đề, hoạt động và sản phẩm liên quan đến STEM cả về văn hoá, nghệ thuật,….
Với những chia sẻ của EduQuiz, hy vọng bạn đã có thể hiểu thêm về phương pháp STEM được ứng dụng và thực hành như thế nào trong giáo dục. Chúc bạn sẽ áp dụng thành công nhé!
Tìm hiểu thêm: Phương pháp dạy học tích hợp