Quá trình học tập, rèn luyện khả năng ghi nhớ kiến thức đôi khi là một trở ngại rất lớn dành cho các bạn học sinh, sinh viên. Bởi chúng ta vẫn chưa tìm được cho mình những phương pháp học tập, ghi nhớ phù hợp với bản thân. Bài viết sau đây, EduQuiz Blog sẽ giới thiệu đến bạn phương pháp học ngắt quãng (Spaced Repetition) giúp hỗ trợ quá trình ghi nhớ thông tin hiệu quả, dễ áp dụng nhất.
Phương pháp học ngắt quãng – Spaced Repetition là gì?
Phương pháp học ngắt quãng – Spaced Repetition là một phương pháp học tập hiệu quả, giúp bạn ghi nhớ thông tin lâu dài bằng cách lặp lại việc ôn tập theo một khoảng thời gian cụ thể. Khi bạn tăng dần các khoảng cách giữa những lần ôn tập bài học, não bộ sẽ được kích thích quá trình hoạt động và lưu trữ thông tin trong trí nhớ dài hạn.
Phương pháp học ngắt quãng có thể được áp dụng trong nhiều lĩnh vực học tập, làm việc nhưng đặc biệt hiệu quả trong việc học các từ vựng hoặc các khái niệm ngắn gọn, cụ thể. Việc áp dụng phương pháp này thường xuyên sẽ giúp bạn tiết kiệm thời gian và nâng cao hiệu quả ghi nhớ.
Lịch sử ra đời phương pháp học ngắt quãng
Phương pháp học ngắt quãng là một phương pháp học tập hiệu quả, dựa trên nghiên cứu của nhà tâm lý học Hermann Ebbinghaus về hiệu ứng ngắt quãng. Phương pháp này được đề xuất lần đầu tiên vào năm 1932 bởi giáo sư Cecil Alec Mace và được thử nghiệm thành công bởi H.F. Spitzer với các học sinh lớp 6 vào năm 1939.
Phương pháp học ngắt quãng đã được thế giới ứng dụng trong các hoạt động điều trị bệnh Alzheimer, học ngôn ngữ thứ hai, từ vựng tiếng Anh. Các hoạt động sẽ được phân chia quá trình thành từng đợt ngắn và nghỉ ngơi giữa các đợt để tăng khả năng ghi nhớ và tập trung.
Cơ sở khoa học của phương pháp Spaced Repetition
Có nhiều nghiên cứu khoa học về phương pháp học ngắt quãng – Spaced Repetition, bởi vì phương pháp này được coi là một trong những cách học tập hiệu quả nhất. Một số nghiên cứu tiêu biểu có thể kể đến như sau:
- Nghiên cứu của Hermann Ebbinghaus, người đã đề xuất lý thuyết về đường cong lãng quên và hiệu ứng ngắt quãng, cũng như đưa ra kỹ thuật lặp lại ngắt quãng vào năm 1885.
- Nghiên cứu của Cecil Alec Mace, người đã giới thiệu phương pháp spaced repetition lần đầu tiên trong quyển “Tâm lý trong việc học” vào năm 1932.
- Nghiên cứu của H.F. Spitzer, người đã thử nghiệm thành công phương pháp spaced repetition với các học sinh lớp 6 vào năm 1939.
- Nghiên cứu của Sebastian Leitner, người đã phát triển hệ thống Leitner, một hệ thống sắp xếp các flashcard vào các hộp khác nhau theo mức độ ghi nhớ, để tối ưu hóa phương pháp spaced repetition.
- Nghiên cứu của Piotr Wozniak, người đã tạo ra phần mềm Anki, một ứng dụng hỗ trợ phương pháp spaced repetition, dựa trên các thuật toán khoa học để xác định khoảng thời gian ôn tập lý tưởng cho từng flashcard.
Ưu điểm của phương pháp Spaced Repetition
- Giúp não bộ ghi nhớ thông tin dài hạn: Phương pháp học ngắt quãng giúp người học có thể ghi nhớ được nhiều thông tin cùng một lúc với bộ nhớ dài hạn. Khi não bộ liên tục được kích thích sự hoạt động, nó sẽ làm việc với công suất lớn hơn và có mức độ lưu trữ cao hơn.
- Tiết kiệm thời gian và nâng cao hiệu quả học tập: Với cách học này, bạn không cần phải bỏ ra quá nhiều thời gian cho lượng kiến thức cần học mà chỉ cần lựa chọn thời điểm thật phù hợp. Bạn cần lên kế hoạch và thời gian học tập cụ thể vừa tiết kiệm thời gian lại vừa nâng cao hiệu quả, năng suất học tập.
- Liên hệ các kiến thức với nhau: Phương pháp học ngắt quãng sẽ hỗ trợ người học liên kết được các thông tin kiến thức cũ và mới thông qua bộ nhớ lưu trữ dài hạn trong não bộ. Từ đó, việc học sẽ có ý nghĩa hơn khi tổng hợp nhiều kiến thức với nhau và vận dụng vào thực tiễn.
- Tăng thời gian bạn chủ động gợi nhớ lại kiến thức: Bạn sẽ không hấp thụ kiến thức một cách thụ động mà có thể chủ động ghi nhớ kiến thức. Khi cần, bạn sẽ vận dụng não bộ để tìm kiếm, truy xuất lại các kiến thức cần thiết trong bộ nhớ dài hạn.
Cách sử dụng phương pháp học ngắt quãng hiệu quả
Ghi chép
Để sử dụng phương pháp học ngắt quãng hiệu quả, chúng ta cần có cách ghi chép phù hợp để có thể tổng hợp nhiều thông tin quan trọng và cần thiết. Bạn nên ghi chép ngắn gọn, rõ ràng và có cấu trúc. Chúng ta sẽ tập trung vào những điểm chính, những khái niệm quan trọng, những ví dụ minh họa và những câu hỏi cần làm rõ. Ngoài ra, khi ghi chép cũng nên sử dụng các ký hiệu, biểu tượng, màu sắc, hình vẽ để giúp ghi chép sinh động và dễ nhớ hơn.
Dùng app
Dùng app để học ngắt quãng hiệu quả là một cách học tập hiện đại và tiện lợi. Bạn có thể tận dụng các ứng dụng trên điện thoại, máy tính bảng hoặc máy tính để học bất cứ lúc nào, bất cứ nơi đâu. Bạn cũng có thể tùy chỉnh nội dung, thời gian, phương pháp học theo sở thích và mục tiêu của mình. Một số ứng dụng để bạn kết hợp với phương pháp lặp lại ngắt quãng như: Anki, MochiMochi, Zim,…
Dùng bản đồ tư duy
Sử dụng bản đồ tư duy là một công cụ giúp bạn học ngắt quãng hiệu quả và ghi nhớ nhiều thông tin, kiến thức nhất. Theo nghiên cứu, khả năng ghi nhớ của con người sẽ được gia tăng đáng kể khoảng 10 – 15% nếu bạn sử dụng sơ đồ tư duy.
Sơ đồ tư duy giúp bạn học các khái niệm mới một cách có ý nghĩa. Bạn sẽ không học vẹt mà còn biết được các khái niệm mới liên quan đến những kiến thức đã có như thế nào. Bạn có thể tạo ra các kết nối logic giữa các ý tưởng và hiểu được bản chất của chúng. Bên cạnh đó, việc sử dụng các màu sắc, hình ảnh, biểu tượng cũng làm cho sơ đồ tư duy của bạn sinh động và hấp dẫn hơn.
Dùng Flashcard
Bạn có thể dùng Flashcard để học ngắt quãng bằng cách sử dụng các ứng dụng hoặc công cụ trực tuyến hỗ trợ phương pháp này. Flashcard là một thẻ thông tin có chứa một từ, một khái niệm, một công thức, một hình ảnh hoặc bất kỳ nội dung nào bạn muốn ghi nhớ. Bạn có thể tự tạo Flashcard hoặc tải xuống từ bộ sưu tập được tạo sẵn, sử dụng hình ảnh trên các app trực tiếp để hỗ trợ việc học được hiệu quả hơn.
Đặt câu hỏi và tưởng tượng
Đặt câu hỏi và tưởng tượng là một phương pháp học tập chủ động, giúp bạn ghi nhớ và hiểu sâu sắc hơn các kiến thức mới. Khi bạn tìm hiểu về các kiến thức thông qua các bộ câu hỏi, đó chính là quá trình bạn khám phá sâu về bản chất, hiểu cốt lõi của vấn đề và biết cách áp dụng các kiến thức đó như thế nào?
Phương pháp đặt câu hỏi và tưởng tượng giúp bạn kích hoạt não bộ và duy trì sự quan tâm khi học tập. Nhờ đó, bạn được củng cố, mở rộng kiến thức của mình qua việc tự kiểm tra và tự sáng tạo.
Tìm hiểu thêm: Các cách học thuộc nhanh, ghi nhớ kiến thức hiệu quả
Phần mềm Spaced Repetition phổ biến
AnkiDroid Flashcards
AnkiDroid Flashcards là một ứng dụng miễn phí, cho phép bạn tự tạo hoặc tải những thẻ từ có sẵn. Bạn có thể chọn độ khó của mỗi thẻ từ và ứng dụng sẽ tự động sắp xếp thời gian ôn tập cho bạn. Thông qua việc sử dụng các tấm thẻ này, bạn giảm được thời gian ghi nhớ mà vẫn lưu trữ các thông tin trong thời gian dài.
Tải ứng dụng: Tại đây
Memrise
Memrise là một ứng dụng học ngoại ngữ với hơn 200 ngôn ngữ khác nhau. Bạn có thể học từ vựng, ngữ pháp, phát âm và giao tiếp một cách tự nhiên, hiệu quả. Ứng dụng này cũng tích hợp phương pháp Spaced Repetition để giúp bạn nhớ từ vựng lâu hơn.
Tải ứng dụng: Tại đây
Quizlet
Quizlet là ứng dụng hỗ trợ học tập với nhiều chủ đề khác nhau từ tiếng Anh, toán học, lịch sử,âm nhạc và cả nghệ thuật. Bạn có thể tạo ra các bộ thẻ từ theo ý muốn hoặc sử dụng các bộ thẻ từ do cộng đồng chia sẻ. Bạn cũng có thể kiểm tra kiến thức của mình qua các trò chơi và bài kiểm tra vui nhộn.
Tải ứng dụng: Tại đây
Các bước thực hiện phương pháp học ngắt quãng
Phương pháp học ngắt quãng là một phương pháp học tập hiệu quả, giúp bạn ghi nhớ lâu dài và tránh quên lãng các kiến thức mới. Để thực hiện phương pháp này, bạn có thể tham khảo các bước sau:
- Bước 1: Chọn một nội dung cần học, ví dụ như từ vựng, công thức, khái niệm,… Bạn nên chọn nội dung phù hợp với mục tiêu và năng lực của mình.
- Bước 2: Học nội dung đó trong một khoảng thời gian ngắn, khoảng 15-30 phút. Bạn nên sử dụng các phương tiện hỗ trợ như sách, giáo trình, ứng dụng,… để học hiệu quả hơn.
- Bước 3: Nghỉ ngơi trong một khoảng thời gian ngắn, khoảng 5-10 phút. Bạn nên làm những việc nhẹ nhàng, thư giãn như uống nước, đi dạo, nghe nhạc để tái tạo năng lượng cho não bộ.
- Bước 4: Ôn tập lại nội dung đã học sau khi nghỉ ngơi. Chúng ta có thể dành thời gian đó để đọc lại, viết lại, trắc nghiệm, tự kiểm tra các nội dung đã học.
- Bước 5: Lặp lại quá trình này với các nội dung khác mà bạn muốn học. Bạn nên sắp xếp thời gian học và nghỉ ngơi theo một lịch trình cố định.
Những lưu ý khi học theo phương pháp Spaced Repetition
Để áp dụng phương pháp học ngắt quãng, bạn cần lưu ý một số điều sau:
- Bạn nên lập ra một lịch học cụ thể, xác định thời gian và số lượng từ vựng cần học mỗi ngày. Bạn có thể sử dụng các công cụ hỗ trợ như flashcards, ứng dụng hay phần mềm thông minh để theo dõi tiến trình học của mình.
- Nên lựa chọn mức độ học tập phù hợp với bản thân mình, bạn đừng đặt cho bản thân mục tiêu học tập quá lớn ngay từ ban đầu. Vì như vậy sẽ dễ làm cho bản thân nản chí và muốn từ bỏ.
- Bạn nên duy trì sự kiên trì và chủ động trong việc học, không bỏ cuộc khi gặp khó khăn hay cảm thấy nhàm chán. Spaced Repetition chính là kết quả của sự luyện tập thường xuyên và có kế hoạch.
- Bạn nên kết hợp việc học kiến thức với các hoạt động khác như nghe, nói, đọc, viết để củng cố bài học một cách đa dạng. Bạn cũng có thể tận dụng các nguồn tài liệu phong phú và đa dạng trên internet để hỗ trợ quá trình học tập hiệu quả hơn.
Hy vong với bài viết trên, bạn đã có thêm cho mình một phương pháp học tập và ghi nhớ kiến thức hiệu quả mỗi ngày. Phương pháp học ngắt quãng cần có sự tìm hiểu và duy trì thực hiện mỗi ngày thì mới mang lại được kết quả cao bạn nhé! Chúc bạn thành công.
Tìm hiểu thêm: 11 cách học thuộc lòng nhanh siêu tốc