Trước nay, lịch sử vẫn là một môn học ít được học sinh quan tâm và hứng thú nhất bởi nó khô khan, nhiều sự kiện và nhiều kiến thức cần ghi nhớ. Điều này cũng bị ảnh hưởng một phần bởi phong cách giảng dạy của giáo viên chưa thật sự gây ấn tượng và thu hút đến học sinh. Bài viết sau đây, hãy cùng EduQuiz Blog bỏ túi 6 phương pháp dạy học lịch sử hiện đại, hấp dẫn hơn.
Thực trạng dạy và học lịch sử
Đối với việc dạy học lịch sử, hầu hết giáo viên vẫn đang theo phương pháp dạy học truyền thống với việc truyền đạt kiến thức rồi học sinh ghi chép vào sách vở. Tuy nhiên, môn lịch sử có khối lượng thông tin khá lớn, cách dạy này sẽ dễ gây nên sự nhàm chán và khó khăn trong cả quá trình ghi chép và học thuộc.
Đối với người học, môn lịch được coi là một trong những “nỗi sợ” của đa số học sinh do phải học quá nhiều kiến thức trong cuốn sách giáo khoa dày đặc sự kiện và các con số cần ghi nhớ. Với các tiết học sử, người học không cảm nhận được sự hào hứng và thu hút bởi người dạy hoặc nội dung truyền tải không được hấp dẫn. Điều này làm giảm khả năng tiếp thu và yêu thích môn sử của rất nhiều học sinh.
Có cần thay đổi phương pháp dạy học lịch sử không?
Việc thay đổi phương pháp dạy học lịch sử là một điều vô cùng cần thiết để phù hợp xu thế xã hội hiện nay cũng như để học sinh thay đổi cái nhìn về môn lịch sử. Như vậy, giáo viên cần phải được tiếp cận với nhiều phương pháp giảng dạy hiện đại khác nhau, áp dụng công nghệ thông tin và các công cụ hỗ trợ để mang đến những bài học thú vị hơn.
Tuy nhiên, thay đổi phương pháp dạy học lịch sử không đồng nghĩa với việc thay đổi cả nội dung hay bản chất của môn học. Chúng ta chỉ thay đổi phương thức truyền tải kiến thức đến học sinh, tạo ra sự mới mẻ để phát huy tinh thần học tập tích cực, chủ động tìm tòi, vận dụng kiến thức của người học.
6 phương pháp dạy học lịch sử hiện đại, hấp dẫn hơn
Phương pháp hỏi – đáp
Phương pháp hỏi – đáp trong lịch sử là sự tương tác và trao đổi thông tin, kiến thức của người dạy và người học. Phương pháp này giúp mọi học sinh có thể chủ động tìm kiếm thông tin, tăng vốn hiểu biết của mình và hiểu rõ bản chất của các vấn đề. Nhờ đó, giáo viên có thể kiểm tra và đánh giá mức độ hiểu bài của học sinh một cách chính xác.
Để áp dụng phương pháp này, giáo viên cần xây dựng bộ câu hỏi cho từng bài học. Các câu cần có sự liên kết, logic và phù hợp với năng lực của các thành viên trong lớp học. Học sinh cũng cần được tạo điều kiện để trao đổi thông tin bài học với nhau để từ đó tìm ra được câu trả lời phù hợp nhất.
Phương pháp sử dụng “Sơ đồ tư duy”
Sơ đồ tư duy là một phương pháp dạy học lịch sử hiệu quả được áp dụng nhiều trong các lớp học hiện nay. Phương pháp này giúp người học tổng hợp được đầy đủ tất cả các kiến thức thông qua việc sử dụng hình ảnh, màu sắc, đường nét nổi bật. Các bài học sẽ được minh họa tóm tắt ý chính theo cây sơ đồ, nhờ đó việc ghi nhớ cũng trở nên dễ dàng hơn.
Lưu ý khi sử dụng sơ đồ tư duy, bạn nên chọn các chủ đề cụ thể, xác định các nhánh cây chính trước, sau đó sẽ là các nhánh phụ với các ý nhỏ hơn. Chúng ta không nên lựa chọn quá nhiều màu sắc trong một sơ đồ vì như vậy sẽ làm rối mắt người nhìn và không nổi bật được ý chính.
Phương pháp giao nhiệm vụ
Phương pháp giao nhiệm vụ trong lịch sử là một phương pháp dạy học hiện đại, nhằm kích thích sự chủ động, sáng tạo và tư duy phản biện của học sinh. Bên cạnh đó, giáo viên cũng giúp học sinh nâng cao các kỹ năng làm việc nhóm, giải quyết vấn đề,…
Theo phương pháp này, giáo viên sẽ giao cho học sinh một nhiệm vụ liên quan đến một chủ đề, sự kiện hoặc nhân vật lịch sử cụ thể. Học sinh sẽ thực hiện nhiệm vụ đó bằng cách tìm kiếm, phân tích và tổng hợp các nguồn thông tin khác nhau, sau đó trình bày kết quả theo một hình thức nào đó, ví dụ như báo cáo, thuyết trình, biểu ngữ, video…
Ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy
Ứng dụng công nghệ thông tin vào bài học là phương pháp dạy học lịch sử mang lại hiệu quả cao, hỗ trợ giáo viên trong các công việc soạn bài, phát video, hình ảnh,… Ngoài ra, giáo viên cũng có thể tìm kiếm được nhiều phương pháp học tập mới, các thông tin kiến thức đa dạng để truyền tải đến người học.
Đặc biệt, lịch sử là một bộ môn có đặc thù là học thuộc rất nhiều các kiến thức nên trong quá trình giảng dạy, giáo viên có thể cho học sinh xem các bộ phim lịch sử để thay đổi không khí học tập. Như vậy, học sinh có cách tiếp cận kiến thức đơn giản và hiệu quả hơn.
Phương pháp dạy học lịch sử – Liên hệ với cuộc sống thực tế
Môn lịch sử giúp chúng ta hiểu được quá khứ của nhân loại, các sự kiện, nhân vật, quan hệ và xu hướng lịch sử. Bởi vậy nên, trong quá trình giảng dạy, giáo viên cần có sự liên hệ với thực tế để giúp người học ghi nhớ nội dung và hiểu sâu về các kiến thức hơn.
Như vậy, người học sẽ không còn cảm thấy lịch sử là một bộ môn khô khan và nó gắn liền với các hoạt động, sự kiện trong cuộc sống. Ví dụ như, giáo viên có thể liên hệ trận chiến trên sông Bạch Đằng của Ngô Quyền chiến thắng một phần là nhờ sự tính toán về thủy triều trên sông nên mới che mắt địch bị lọt vào trận địa mai phục của ta.
Xây dựng vở kịch tái hiện sự kiện lịch sử
Xây dựng một vở kịch tái hiện sự kiện lịch sử là một công việc thú vị và sáng tạo trong hoạt động giảng dạy. Công việc này đòi hỏi giáo viên phải có một quá trình nghiên cứu, lên ý tưởng và xây dựng kịch bản kỹ lưỡng dựa trên các sự kiện lịch sử.
Bạn nên chọn vở kịch hấp dẫn và có tính thời đại để thu hút sự quan tâm của học sinh. Các nguồn thông tin và sự kiện trong vở kịch phải là thông tin có thật, không “thêu dệt” lịch sử, đảm bảo tuyến nhân vật lịch sử cụ thể. Trong quá trình học, giáo viên cũng hỗ trợ để học sinh được làm việc nhóm và tương tác với nhau nhiều hơn để có được sản phẩm hoàn thiện nhất.
Việc đổi mới các phương pháp dạy học lịch sử là cả một quá trình cần được thực hiện và áp dụng rộng rãi. Hy vọng với những chia sẻ của EduQuiz sẽ giúp bạn có thêm những gợi ý để mang lịch sử đến gần hơn với nhiều thế hệ học sinh. Chúc các bạn thành công.
Xem thêm: 12 cách học thuộc lịch sử siêu hiệu quả