Câu điều kiện: trọn bộ lý thuyết và bài tập có đáp án

Câu điều kiện là một ngữ pháp tiếng Anh không chỉ quan trọng trong ghế nhà trường mà còn là một dạng câu không thể thiếu trong đề thi TOEIC. Có rất nhiều tài liệu về câu điều kiện, tuy nhiên không phải tài liệu nào cũng cung cấp một cách đầy đủ và chi tiết về ngữ pháp này. Hãy để EduQuiz Blog chia sẻ cho bạn tất tần tật kiến thức về câu điều kiện thông qua bài viết sau đây nhé!

Câu điều kiện là gì?

Câu điều kiện (Conditional sentence) được sử dụng để diễn đạt điều gì sẽ xảy ra hoặc đã xảy ra nếu một điều kiện nào đó được đáp ứng hoặc không đáp ứng. Câu điều kiện thường có cấu trúc bao gồm hai phần: Mệnh đề điều kiện (conditional clause) và mệnh đề kết quả (result clause).

Ví dụ:

• If I have time, I will read this book.
• If he studied harder, he would achieve success.

Các dạng câu điều kiện

Có nhiều dạng câu điều kiện trong tiếng Anh, mỗi dạng thể hiện một loại điều kiện và kết quả khác nhau. Dưới đây là các dạng câu điều kiện:

Câu điều kiện loại 0 (Zero Conditional)

Công thức	Định nghĩa	Ví dụ
If + S+ V(s/es) +…, S+ V(s/es) +…	Diễn đạt một sự thật tổng quát, điều kiện, kết quả xảy ra và không thay đổi ở hiện tại.	If you heat water to 100 degrees Celsius, it boils.

Cách dùng của câu điều kiện loại 0:

Diễn đạt sự thật tổng quát: Được sử dụng để nói về các sự thật tổng quát, những điều luôn đúng trong mọi trường hợp.

• If you heat water to 100 degrees Celsius, it boils. (Nếu bạn đun nước ở 100 độ C, nó sôi.) – Điều này là một sự thật khoa học tổng quát.

Diễn đạt quy tắc hoặc luật: Thường được sử dụng để diễn đạt các quy tắc hoặc quy luật được áp dụng trong mọi trường hợp.

• If you break the law, you go to jail. (Nếu bạn vi phạm luật, bạn sẽ vào tù.) – Điều này áp dụng cho mọi người theo luật.

Diễn đạt điều kiện và kết quả xảy ra luôn: Câu điều kiện loại 0 cũng được sử dụng để diễn đạt điều kiện và kết quả xảy ra luôn không thay đổi.

• If it’s hot outside, I wear shorts. (Nếu ngoài trời nóng, tôi mặc quần sóc.) – Điều này diễn đạt một thói quen xảy ra khi có điều kiện cụ thể.

Câu điều kiện loại 1 (First Conditional)

Công thức	Định nghĩa	Ví dụ
If + S+ V(s/es) +…, S+ will + V(bare) +…	Diễn đạt một điều kiện có thể xảy ra trong tương lai và kết quả của nó.	If it rains, I will stay at home.

Cách dùng của câu điều kiện loại 1:

Diễn đạt dự đoán cho tương lai: Thường được sử dụng để dự đoán một sự kiện trong tương lai dựa trên điều kiện cụ thể.

• If it rains tomorrow, we will stay at home. (Nếu mai trời mưa, chúng tôi sẽ ở nhà.)
  • Điều kiện: Trời mưa (có khả năng xảy ra trong tương lai).
  • Kết quả: Chúng tôi sẽ ở nhà.

Diễn đạt lời khuyên hoặc cảnh báo: Được sử dụng để đưa ra lời khuyên hoặc cảnh báo dựa trên một điều kiện cụ thể.

• If you study hard, you will pass the exam. (Nếu bạn học chăm chỉ, bạn sẽ đỗ kỳ thi.)
  • Điều kiện: Bạn học chăm chỉ (có thể xảy ra trong tương lai).
  • Kết quả: Bạn sẽ đỗ kỳ thi.

Diễn đạt thỏa thuận hoặc điều kiện trong các hợp đồng và thỏa thuận: Có thể được sử dụng trong các thoả thuận và hợp đồng để diễn đạt điều kiện,kết quả trong tương lai.

• If you pay me now, I will deliver the goods tomorrow. (Nếu bạn trả tiền cho tôi bây giờ, tôi sẽ giao hàng vào ngày mai.)
  • Điều kiện: Bạn trả tiền bây giờ (có khả năng xảy ra trong tương lai).
  • Kết quả: Tôi sẽ giao hàng vào ngày mai.

Câu điều kiện loại 2 (Second Conditional)

Công thức	Định nghĩa	Ví dụ
If + S + V-ed + …, S + would + V(bare) + …	Diễn đạt một điều kiện không thực tế hoặc khả năng thấp xảy ra ở hiện tại hoặc trong tương lai.	If I had a million dollars, I would buy a house.

Cách dùng của câu điều kiện loại 2:

Diễn đạt điều kiện không thực tế trong hiện tại: Được sử dụng để nói về một điều kiện không thực tế hoặc rất khả năng không xảy ra ở hiện tại.

• If I were rich, I would travel the world. (Nếu tôi giàu, tôi sẽ đi du lịch khắp thế giới.)
  • Điều kiện: Tôi không giàu (hiện tại).
  • Kết quả: Tôi không đi du lịch khắp thế giới.

Diễn đạt lời khuyên hoặc mong muốn không thực tế: Câu điều kiện loại 2 cũng được sử dụng để diễn đạt lời khuyên hoặc mong muốn không thực tế, khi người nói biết rằng điều đó không thể xảy ra.

• If you studied harder, you would pass the exam. (Nếu bạn học chăm chỉ hơn, bạn sẽ đỗ kỳ thi.)
  • Điều kiện: Bạn không học chăm chỉ (hiện tại).
  • Kết quả: Bạn không đỗ kỳ thi.

Diễn đạt tình huống không thực tế trong tương lai: Có thể được sử dụng để nói về tình huống không thực tế hoặc không khả thi trong tương lai.

• If it rained tomorrow, I would stay at home. (Nếu mai trời mưa, tôi sẽ ở nhà.)
  • Điều kiện: Dự đoán không có mưa (trong tương lai).
  • Kết quả: Tôi sẽ không ở nhà.

Câu điều kiện loại 3 (Third Conditional)

Công thức	Định nghĩa	Ví dụ
If + S + had + V(p2) + …, S + would + have + V(p2) + …	Diễn đạt một điều kiện không thực tế và kết quả không thể thay đổi vì đã xảy ra ở quá khứ.	If I had studied harder, I would have passed the exam.

Cách dùng của câu điều kiện loại 3:

Diễn đạt hối tiếc về điều không xảy ra trong quá khứ: Được sử dụng để thể hiện hối tiếc về những điều kiện không thực tế trong quá khứ và kết quả của chúng.

• If I had studied harder, I would have passed the exam. (Nếu tôi đã học chăm chỉ hơn, tôi đã đỗ kỳ thi.)
  • Điều kiện: Tôi không học chăm chỉ (trong quá khứ).
  • Kết quả: Tôi không đỗ kỳ thi và tôi hối tiếc về điều này.

Diễn đạt suy đoán về quá khứ: Cũng có thể được sử dụng để diễn đạt suy đoán về những điều kiện không thực tế trong quá khứ và kết quả của chúng.

• If she had studied law, she might have become a lawyer. (Nếu cô ấy đã học luật, cô ấy có thể đã trở thành một luật sư.)
  • Điều kiện: Cô ấy không học luật (trong quá khứ).
  • Kết quả: Không thể biết chắc liệu cô ấy có thể trở thành luật sư hay không, nhưng đây là một suy đoán về quá khứ không thực tế.

Diễn đạt hối tiếc về những điều không thể thay đổi: Thể hiện hối tiếc về những điều kiện và kết quả không thể thay đổi trong quá khứ.

• If I had known about the sale, I would have bought that dress. (Nếu tôi biết về cuộc giảm giá, tôi đã mua chiếc váy đó.)
  • Điều kiện: Tôi không biết về cuộc giảm giá (trong quá khứ).
  • Kết quả: Tôi không mua chiếc váy và tôi hối tiếc về điều này.

Câu điều kiện hỗn hợp (Mixed conditional)

Công thức	Định nghĩa	Ví dụ
Loại 3 + Loại 2: If + S+ had + V(pp) + …, S + would + V(bare) +… Loại 2 + Loại 3: If + S+ V(ed) +…, S+ would + have + V(pp) + …	Kết hợp giữa điều kiện loại 3 (Third Conditional) và điều kiện loại 2 (Second Conditional) để diễn đạt một tình huống phức tạp liên quan đến quá khứ và hiện tại.	Loại 3 + Loại 2: If I had won the lottery (loại 3), I would be rich now (loại 2). Loại 2 + Loại 3: If I knew how to speak Spanish (loại 2), I would have a better job now (loại 3).

Cách dùng của câu điều kiện hỗn hợp:

• Câu điều kiện hỗn hợp thường được sử dụng để diễn đạt các tình huống phức tạp và ảnh hưởng của quá khứ lên hiện tại hoặc ngược lại.
• Loại 3 + Loại 2 thường diễn đạt về tình huống ảnh hưởng đến hiện tại dựa trên điều kiện không thực tế ở quá khứ.
• Loại 2 + Loại 3 thường diễn đạt về tình huống trong quá khứ và ảnh hưởng đến hiện tại dựa trên điều kiện không thực tế ở hiện tại.
• Câu điều kiện hỗn hợp thường được sử dụng trong giao tiếp để diễn đạt những tình huống phức tạp và suy luận về mối quan hệ giữa quá khứ và hiện tại.

Đảo ngữ câu điều kiện

Dạng câu	Công thức	Định nghĩa	Ví dụ
Đảo ngữ với câu điều kiện loại 1	Should + S + V(bare) + … , S + will + V(bare) + …	Câu điều kiện loại 1 có thể được đảo ngữ bằng cách di chuyển phần “if” lên đầu câu hoặc sử dụng “should” thay cho “if.”	If it rains tomorrow, we will stay at home. → Should it rain tomorrow, we will stay at home.
Đảo ngữ với câu điều kiện loại 2	Were + S + to + V(bare) + …, S + would + V(bare) + …	Câu điều kiện loại 2 cũng có thể được đảo ngữ bằng cách di chuyển phần “if” lên đầu câu hoặc sử dụng “were” thay cho “was” cho cả ngôi thứ nhất và thứ ba.	If I had more money, I would buy a new car. → Had I more money, I would buy a new car.
Đảo ngữ với câu điều kiện loại 3	Had + S + V(pp) + …, S + would + have + V(pp) + …	Câu điều kiện loại 3 cũng có thể được đảo ngữ bằng cách di chuyển phần “if” lên đầu câu hoặc sử dụng “had” và “been” ở đầu câu.	If I had known about the party, I would have gone. → Had I known about the party, I would have gone.

Các dạng câu điều kiện này giúp người học tiếng Anh diễn đạt các tình huống khác nhau liên quan đến điều kiện và kết quả trong giao tiếp, học tập một cách dễ dàng hơn.

Xem thêm: Giới từ trong tiếng Anh

Một số dạng đặc biệt của câu điều kiện

“Should/should happen to” trong câu điều kiện loại 1

Công thức	Định nghĩa	Ví dụ
If + S + should/ should happen to + V(bare) + …, S + will + V(bare) + …	“Should” (nếu) có thể được thêm vào câu điều kiện loại 1 để làm nổi bật điều kiện hoặc để tạo sự tự nhiên hơn trong giao tiếp.	Should you need any assistance, please don’t hesitate to contact us.

“It + to be + not for” trong câu điều kiện

Dạng câu	Công thức	Ví dụ
Ở hiện tại	If + it + wasn’t/weren’t for + …, S + would + V(bare) + …	If it weren’t for her poverty, she would not do 3 jobs at the same time.
Ở quá khứ	If + it + hadn’t been for + …, S + would + have + V(2) + …	If it hadn’t been for your help, I would not have completed the project.
Was/Were to trong câu điều kiện loại 2	If + S + was/were to + V(bare) + …, S + would + V(bare) + …	If she were to know the truth, she would be mad.

Biến thể của câu điều kiện: Unless = If…not

Công thức	Định nghĩa	Ví dụ
Unless = If…not	“Unless” có thể được sử dụng như một biến thể của “if…not” để diễn đạt điều kiện phủ định.	Unless you study, you won’t pass the test.

Một số cụm từ thay thế “ if “

Cụm từ	Ví dụ
Suppose/Supposing: Giả sử/Giả sử	Suppose you win the lottery, what will you do with the money?
Even if: Thậm chí nếu	Even if it rains, we will still go to the beach.
Provided (that), as long as, so long as, on condition (that), in case: Với điều kiện (rằng), miễn là, miễn là, với điều kiện (rằng), trong trường hợp	You can borrow my car as long as you promise to drive carefully.
Without: Không có	Without your help, we couldn’t have finished the project on time.

Mệnh đề câu Wish/If only

Thời điểm	Công thức	Ví dụ
Ở hiện tại	S + wish(es) + (that) + S + V(ed) + … If only + (that) + S + V(ed) + …	I wish I had more free time.
Ở tương lai	S + wish(es) + (that) + S + would + V(bare) + … If only + (that) + S + would + V(bare) + …	If only I could meet my favorite author someday.
Ở quá khứ	S + wish(es) + (that) + S + had + V(pp) + … If only + (that) + had + V(pp) + …	If only I had known about the party, I would have gone.

Mẹo ghi nhớ công thức câu điều kiện

Để ghi nhớ các công thức câu điều kiện một cách dễ dàng, bạn có thể sử dụng một số mẹo sau:

Loại câu điều kiện	Mệnh đề If (If-clause)	Mệnh đề chính (Main clause)
Loại 0	Thì hiện tại đơn: If + subject + V(-s/es) +…	Thì hiện tại đơn: subject + V(-s/es) +…
Loại 1	Thì hiện tại đơn: If + subject + V(-s/es) +…	Thì tương lai đơn: subject + will + V(bare) +…
Loại 2	Thì quá khứ đơn: If + subject + V2/Ved +…	‘will’ biến thành ‘would’ (hoặc ‘could’/…), giữ nguyên phần còn lại trong cấu trúc: subject + would/could/… + V(bare) +…
Loại 3	Thì quá khứ hoàn thành: If + subject + had + V3/Ved +…	Sau ‘would’ (hoặc ‘could’/…) thêm ‘have’ + V3/Ved: subject + would/could/… + have + V3/Ved +…

Mỗi loại câu điều kiện có cấu trúc và ý nghĩa riêng biệt. Được sử dụng trong các tình huống khác nhau trong tiếng Anh. Hãy ghi nhớ các cấu trúc này để có thể sử dụng câu điều kiện một cách chính xác nhất.

Một số lưu ý khi sử dụng câu điều kiện

Dưới đây là một số lưu ý khác khi sử dụng câu điều kiện:

Sử dụng dấu phẩy giữa hai mệnh đề

Trong các câu điều kiện, không thường sử dụng dấu phẩy để tách mệnh đề If và mệnh đề chính. Tuy nhiên, trong trường hợp câu phức hoặc câu dài, bạn có thể sử dụng dấu phẩy để tạo sự rõ ràng. 

Ví dụ: “If it rains tomorrow, I will stay at home.”

Ghi nhớ động từ “To be” 

Trong một số trường hợp, động từ to-be (am, is, are, was, were) có thể xuất hiện trong cả mệnh đề If và mệnh đề chính. 

Ví dụ: “If she is late, we won’t start without her.” 

Trong trường hợp này, “is” là động từ to-be trong mệnh đề If và “won’t start” là mệnh đề chính.

Dùng “was”/”wasn’t” trong mệnh đề If loại 2

Trong mệnh đề If của câu điều kiện loại 2, bạn thường sử dụng động từ quá khứ đơn (V2) thay vì động từ to-be. Tuy nhiên, có trường hợp ngoại lệ khi bạn muốn diễn đạt điều gì đó không thực tế trong hiện tại và muốn sử dụng ‘was’/’wasn’t’ để tạo sự nhấn mạnh hoặc nghĩa phủ định. 

Ví dụ: “If I was the president, I wouldn’t allow that to happen.” 

Trong trường hợp này, “was” được sử dụng để thể hiện ý nghĩa “I am not the president

Nhớ rằng, việc sử dụng câu điều kiện đòi hỏi sự nhạy bén trong tư duy và sử dụng cấu trúc ngữ pháp. Luyện tập, thực hành thường xuyên sẽ giúp bạn trở thành người sử dụng thành thạo câu điều kiện trong tiếng Anh.

Bài tập và đáp án câu điều kiện

Bài tập 

Bài tập 1: Hoàn thành câu điều kiện bằng cách sử dụng chia động từ cho trước.

1. If she ____________ (study), she ____________ (pass) the exam.
2. If he ____________ (call) me, I ____________ (help) him.
3. If they ____________ (visit) us, we ____________ (cook) dinner.
4. If I ____________ (have) more time, I ____________ (read) more books.
5. If she ____________ (know) the answer, she ____________ (tell) us.
6. If they ____________ (not miss) the train, they ____________ (arrive) on time.

Bài tập 2: Viết lại câu bằng cách sử dụng câu điều kiện.

1. She doesn’t work hard, so she won’t pass the exam.
2. I don’t have enough money, so I can’t buy a new car.
3. She didn’t study harder, so she didn’t get a better grade.
4. He doesn’t exercise regularly, so he isn’t fit.
5. They don’t speak English fluently, so they can’t get that job.

Bài tập 3: Đọc đoạn văn sau và điền vào chỗ trống bằng từ thích hợp.

If Mary ____________ (know) the answer, she ____________ (tell) us. Unfortunately, she doesn’t know, so she ____________ (not tell) us anything. If I ____________ (have) enough money, I ____________ (travel) around the world. However, I don’t have enough money, so I ____________ (stay) at home.

Bài tập 4: Đọc đoạn văn sau và trả lời các câu hỏi.

John is always late for work. He never wakes up on time, and as a result, he misses the bus almost every day. Today, he missed the bus again because he overslept. If he had set an alarm, he wouldn’t have missed the bus.

1. Why is John always late for work?
2. What does he usually miss because he is late?
3. Why did he miss the bus today?
4. What could have prevented him from missing the bus?

Đáp án

Bài tập 1:

1. If she studies, she will pass the exam.
2. If he calls me, I will help him.
3. If they visit us, we will cook dinner.
4. If I had more time, I would read more books.
5. If she knew the answer, she would tell us.
6. If they had not missed the train, they would have arrived on time.

Bài tập 2: 

1. If she works hard, she will pass the exam.
2. If I had enough money, I could buy a new car.
3. If she had studied harder, she would have gotten a better grade.
4. If he exercises regularly, he will be fit.
5. If they spoke English fluently, they could get that job.

Bài tập 3: 

If Mary knew the answer, she would tell us. Unfortunately, she doesn’t know, so she isn’t telling us anything. If I had enough money, I would travel around the world. However, I don’t have enough money, so I am staying at home.

Bài tập 4: 

1. John is always late for work because he never wakes up on time.
2. He usually misses the bus because he is late.
3. He missed the bus today because he overslept.
4. Setting an alarm could have prevented him from missing the bus.

Bài viết trên, EduQuiz vừa chia sẻ cho bạn trọng bộ kiến thức về câu điều kiện. Hy vọng các kiến thức này sẽ giúp ích cho quá trình học tập và làm việc của bạn. Chúc bạn học tập tốt và đạt thành tích cao trong các kỳ thi.

Xem thêm: Câu bị động (Passive Voice)