Dạy học phát triển năng lực đã và đang trở thành xu hướng giáo dục mới trên toàn thế giới hiện nay. Phương pháp này cũng đang được áp dụng ở một số chương trình đào tạo tại Việt Nam, mang lại chất lượng giáo dục cao và hiệu quả. Bài viết sau đây, hãy cùng EduQuiz Blog tìm hiểu kỹ hơn về các phương pháp dạy học phát triển năng lực đang phát triển hiện nay nhé!
Dạy học phát triển năng lực là gì?
Dạy học phát triển năng lực là mô hình tập trung vào việc phát triển tối đa khả năng của người học. Trong đó, năng lực của người học được dung hoà bởi 3 yếu tố: kiến thức, kỹ năng và thái độ. Từ đó, người học có thể tự do phát triển, tư duy sáng tạo và chứng minh năng lực học tập của mình.
Phương pháp học này được thiết kế thông qua sự hướng dẫn, hỗ trợ từ giáo viên để người học có cách học tập tích cực và sáng tạo. Với cách học này, học sinh sẽ trở thành trung tâm và tự khám phá khả năng, sự phát triển của bản thân, nâng cao tinh thần chủ động học hỏi.
Khác với cách học tập truyền thống đơn thuần là việc học sinh tiếp thu lý thuyết từ thầy cô thì ở cách học mới này, các bạn được vận dụng và thực hành nhiều hơn trong thực tế. Từ đó, mọi người có nhiều cơ hội để phát triển toàn diện về mọi mặt.
Đặc điểm của phương pháp dạy học phát triển năng lực
Tính cá nhân hóa và đa dạng hóa
Các phương pháp dạy học phát triển năng lực thường chú trọng đến việc lấy học sinh làm trung tâm của hoạt động giảng dạy. Vậy nên chương trình học cũng sẽ được phân chia theo các mức độ, nhu cầu phù hợp với các nhóm đối tượng cụ thể. Nhờ đó việc học tập của học sinh không bị quá áp lực, tiếp xúc với nguồn kiến thức vừa tầm để thuận lợi phát triển bản thân.
Tính ứng dụng và khả năng thực hành
Các phương pháp dạy học phát triển năng lực hỗ trợ học sinh hiểu về lý thuyết và ứng dụng nhiều hơn khi áp dụng vào thực tế. Nhờ vậy mà các kiến thức được học không chỉ nằm trên sách vở mà đã được vận dụng cụ thể, học sinh hiểu bản chất vấn đề sẽ nhớ bài hiệu quả hơn.
Xác định khả năng của từng đối tượng
Nhờ cách dạy có sự phân hoá theo trình độ của người học mà các bạn có thể tự đánh giá năng lực của bản thân. Như vậy, khi có những cách học chưa phù hợp, học sinh có thể chủ động điều chỉnh để nâng cao kết quả cho bản thân.
Các tài liệu học tập mang tính chuyên môn
Phương pháp giáo dục này được biên soạn và chuẩn bị các nội dung giảng dạy, tài liệu học tập mới. Nó được thiết kế dựa trên các tiêu chuẩn về năng lực và nhu cầu của người học. Nhờ vậy, học sinh có thể phát huy được khả năng tư duy sáng tạo và làm việc độc lập để phát huy thế mạnh.
Ưu – nhược điểm của phương pháp dạy học phát triển năng lực
Ưu điểm
- Kích thích khả năng tư duy tích cực của người học: Phương pháp đề cao việc người học tự tìm ra giải pháp phù hợp để giải quyết vấn đề. Giáo viên chỉ đóng vai trò là người định hướng và hỗ trợ trong quá trình cung cấp các kiến thức cần thiết để người học vận dụng vào thực tế.
- Áp dụng cho nhiều đối tượng học sinh khác nhau: Chương trình giảng dạy đặc biệt được thiết kế dựa trên các nhu cầu và trình độ của người học. Bởi vậy, bạn có thể lựa chọn các chương trình phù hợp với khả năng của mình.
- Tạo ra sự đồng đều giữa các học sinh: Người học được tiếp cận với những nguồn kiến thức giống nhau để tư duy và phát triển. Điều này tạo ra sự cào bằng trong quá trình học tập và thi cử để đánh giá chất lượng học tập chính xác nhất.
- Tăng sự tương tác giữa giáo viên và học sinh: Trong quá trình học, bạn được tự do đưa ra những quan điểm ý kiến của mình về các vấn đề. Điều này đã làm tăng sự tương tác trong lớp học, khác với hình thức truyền thống trước đây khi học sinh chỉ tiếp nhận thông tin một chiều từ giáo viên.
- Tăng cường các kỹ năng: Với phương pháp dạy học tích cực, học sinh được tăng cường nhiều kỹ năng để áp dụng vào thực tế như: phân tích vấn đề, giải quyết vấn đề, tư duy sáng tạo.
Nhược điểm
- Đổi mới nhưng chưa kịp thích nghi: Học sinh vẫn thường quen với cách giáo dục truyền thống là nghe giảng và ghi chép nội dung. Vậy nên việc tiếp cận phương pháp học mới sẽ tạo nên sự khó khăn để thích nghi và đạt kết quả cao.
- Giáo viên gặp khó khăn trong việc triển khai: Đối với giáo viên đây cũng là một phương pháp hoàn toàn mới nên cũng cần có thời gian học hỏi và trao đổi. Trong quá trình triển khai chương trình giảng dạy có thể gặp một vài khó khăn, làm giảm năng suất học tập của học sinh.
- Điều kiện cơ sở vật chất còn hạn chế: Với các phương pháp dạy học tích cực, giáo viên cần có sự hỗ trợ từ các công cụ, thiết bị hiện đại để phục vụ quá trình giảng bài. Một vài cơ sở còn chưa đáp ứng được hết những nhu cầu này để triển khai kế hoạch giảng dạy.
- Chưa nhận được sự giám sát đầy đủ từ cấp trên: Điều này đồng nghĩa với việc hệ thống giáo dục chưa có sự kiểm tra, giám sát chặt chẽ trong việc học tập và giảng dạy. Điều này dẫn đến hệ quả suy giảm chất lượng học tập và không đẩy mạnh ngành giáo dục phát triển trong tương lai.
Tại sao nên áp dụng phương pháp dạy học phát triển năng lực?
Hiện nay, chúng ta luôn hướng đến sự phát triển, đổi mới không ngừng của thời đại và giáo dục cũng vậy. Các phương pháp dạy học phát triển năng lực chính là chìa khoá để thúc đẩy sự phát triển và khả năng trong mỗi cá nhân. Ngoài việc cung cấp những kiến thức, kỹ năng, thái độ thì chúng ta được phát triển về rất nhiều khía cạnh trong thực tế. Cụ thể:
- Khơi gợi tài năng, sự hứng thú và cá tính của mỗi người.
- Mở rộng các định hướng tương lai, nâng cao khả năng áp dụng kiến thức và thực tế để giải quyết tình huống.
- Tự chủ, tự giác trong mọi công việc.
- Hình thành các kỹ năng thích ứng với môi trường mới, nhất là thị trường lao động trong tương lai.
- Rút ngắn thời gian học, nâng cao năng suất và kết quả thi cử.
- Tối ưu hoá các tiết học, tiết kiệm thời gian và công sức cho giáo viên và người học.
Các phương pháp dạy học phát triển năng lực
Tổ chức các hoạt động kết hợp học tập
Việc tổ chức dạy học thông qua các hoạt động hỗ trợ quá trình sáng tạo và tự thân phát triển dành cho học sinh. Qua các hoạt động, học sinh sẽ dễ dàng ghi nhớ kiến thức đã học tốt hơn và không bị áp lực trong suốt quá trình học.
Áp dụng các phương pháp dạy học phát triển năng lực cũng giúp môi trường học tập trở nên sôi nổi và tránh tạo áp lực dành cho học sinh. Các hoạt động trong giờ học của giáo viên cũng rất đa dạng, ví dụ: khởi động đầu giờ, chơi trò chơi,…
Xem thêm: Cách tính soroban – Những điều thú vị để phát triển tư duy toán học cho trẻ
Học tập dựa trên sự tương tác và hợp tác
Các phương pháp dạy học phát triển năng lực dựa trên sự tương tác hai chiều giữa giáo viên và học sinh. Giáo viên cung cấp kiến thức dành cho học sinh để thảo luận và phân tích các cách giải quyết vấn đề. Từ đó, mối quan hệ giữa người dạy và người học sẽ được hòa động và thuận lợi trong quá trình phát triển.
Phương pháp học tập cá nhân hóa
Mỗi học sinh sẽ là một cá thể riêng biệt có những năng lực và trình độ khác nhau. Với việc áp dụng phương pháp dạy học tích cực, học sinh được trở thành trung tâm trong hoạt động giảng dạy. Từ đó, người học sẽ được tiếp cận với chương trình học phù hợp với với năng lực và phân hóa theo từng cấp độ khác nhau.
Hình thành thói quen tự học
Tự học là quá trình người học chủ động tìm tòi nghiên cứu, thu nhặt các kiến thức từ sách vở hoặc các phương tiện internet. Ngoài việc có sự hỗ trợ từ giáo viên trong quá trình giảng dạy, người học cũng cần nâng cao tinh thần tự học, tự khám phá các kiến thức để vận dụng vào trong thực tế. Để hình thành thói quen này, giáo viên sẽ là người định hướng, đặt câu hỏi, giao nhiệm vụ để người học từ tìm chìa khóa giải đáp.
Dạy học kết hợp đánh giá
Trong quá trình học tập, giáo viên luôn đi kèm với các hoạt động đánh giá để theo dõi sự tiến bộ cùng sự phân loại chất lượng học tập của học sinh. Điều này hỗ trợ giáo viên có cái nhìn khách quan về phương pháp giảng dạy, nhận thấy những thế mạnh và hạn chế để kịp thời thay đổi. Học sinh cũng kịp thời nhận thấy sự tiến bộ của bản thân để tiếp tục cố gắng, phát huy thế mạnh.
Dạy học kết hợp kiến thức và thực tiễn
Mục tiêu chính của các phương pháp dạy học phát triển năng lực là định hướng học sinh có thể vận dụng kiến thức để giải quyết các vấn đề xã hội. Trong quá trình giảng dạy, giáo viên cần lồng các hoạt động thực tiễn để người học dễ hình dung và ghi nhớ các kiến thức cần thiết.
So sánh phương pháp dạy học phát triển năng lực với dạy học truyền thống
| Các tiêu chí so sánh | Dạy học truyền thống | Dạy học phát triển năng lực |
| Mục tiêu giảng dạy |
|
|
| Chương trình giảng dạy |
|
|
| Phương pháp dạy học |
|
|
| Hình thức dạy học |
|
|
| Hình thức đánh giá kết quả học tập |
|
|
| Quản lý dạy học |
|
|
| Kết quả |
|
|
Bài viết trên, EduQuiz đã chia sẻ đến bạn các phương pháp dạy học phát triển năng lực phổ biến hiện nay. Hy vọng với những chia sẻ trên, chúng ra sẽ lựa chọn được phương pháp học tập phù hợp để mang lại kết quả cao nhất nhé!